Koniec przerw, urlopów i świąt. Od dziś zaczynamy serię wpisów dotyczących budowy zdania. Na pierwszy ogień idzie ogólna zasada tworzenia zdań twierdzących.

W każdym języku zdanie składa się z kilku elementów określających:
- Kto?/ Co?, czyli z podmiotu, czyli dokładnie o co lub o kogo chodzi (np. stół - table, Tomek, pies – a dog)
- Gdzie?, czyli miejsca (np.przy stole - at the table, w środku - inside, w pracy - at work, w biurze - in the office, w autobusie - on a bus)
- Kiedy?, czyli czasu (np. dziś – today, wczoraj – yesterday, za dwa tygodnie – in two weeks)
- Co robi?/ Co się dzieje? czyli akcji (np. czytać książkę – read a book, prowadzić samochód – drive, mówić – say, powiedzieć – tell, iść – go)

Weźmy dla przykładu proste polskie zdanie:

Tomek siedzi przy stole.

Tu mamy do czynienia z podmiotem, miejscem i akcją. Po polsku występują one w następującej kolejności: Kto?/ Akcja?/ Gdzie?
Po angielsku to zdanie będzie brzmieć…:

Tomek is sitting at the table.

… co oznacza, że kolejność naszych “klocków” słownych jest identyczna.
Spróbujmy zmienić więc coś w tym zdaniu:

Tomek popołudniami siada przy stole.
Tomek sits at the table in the afternoons./ In the afternoons Tomek sits at the table.

Tutaj mamy już zmianę – określenie miejsca (popołudniami – in the afternoons) w języku polskim znajduje się tuż za podmiotem (Tomek), a w języku angielskim na samym końcu lub ewentualnie – na początku zdania. Kolejność naszych klocków w języku angielskim będzie więc następująca:
(Kiedy?) Kto? Co robi? Gdzie? Kiedy?
Weźmy inne zdanie:

Szefowa czyta właśnie mój raport.
The boss is reading my report at the moment.

W polskim kolejność jest następująca: Kto? Co robi? Kiedy? Z czym robi?. Akcja więc jest podzielona na dwie części, a w środek idzie określenie miejsca.

W języku angielskim wygląda to nieco inaczej: Kto? Co robi? Z czym robi? Kiedy? Akcja nie jest więc dzielona, ale potraktowana jako jednostka logiczna (is reading my report).
Wyjaśnię jeszcze, że kolejność ta w języku angielskim jest o wiele bardziej sztywna niż w polskim, gdzie niektóre części zdania mogą wylądować na dowolnymym miejscu. Pełna lista takich logicznych części zdania wyglądałaby więc tak:
Kiedy? - Kto/co? - Co robi?- Z kim/ z czym/ komu/ czemu/Jaki?- Jak?- Gdzie? - Kiedy?

Przykładzik? Proszę bardzo:

I/ am seeing the doctor/ on Tuesday.
Kto? Co robi? Kiedy?

Po polsku? Proszę bardzo:

Idę do lekarza/ we wtorek.
(domyślne kto?) co robi? Kiedy?

Kolejny przykładzik:

Last week/ we/ discussed/ the problem/ in details.
Kiedy? Kto? Co robi? Z czym? Jak?
Last week/ we/ discussed/ the problem/ at the meeting.
Kiedy? Kto? Co robi? Gdzie?

Mam nadzieję, ze nie jest to zbyt trudne. Ale dla pewności poćwiczcie jeszcze. Powodzenia!

Ułóż zdania w odpowiedniej kolejności tak, by odpowiadały regułom i stanowiły logiczne zdanie. Odpowiedzi znajdziecie tutaj.

1. walk /everyday/ I/ to work
2. seemed/ all my trouble/ so far away/ yesterday
3. was pacing/ through the hall/ he
4. have been/ best friends/ Ann and I/ for years
5. in the afternoon/ call/ me
6. I/ for the parcel/ all day long/ have been waiting
7. Was/ a mean and dangerous man/ he
8. could have told/ I/ you/ before
9. was/ interesting but long/ the play
10. silly/ don’t be